UPS Kesintisiz Güç Kaynağı Lityum Aküleri
UPS (Uninterruptible Power Supply), Türkçe’de kesintisiz güç kaynağı (KGK) olarak adlandırılır. Elektrik kesildiğinde bağlı cihazların çalışmayı sürdürmesi veya güvenli şekilde kapatılması için yedek enerji sağlar.
UPS’in birkaç dakika mı yoksa birkaç saat mi çalışacağı, bağlı cihazların tüketimine ve akü kapasitesine göre değişir. Modem ve güvenlik sistemleri düşük enerjiyle uzun süre çalışabilirken sunucu, otomasyon paneli veya üretim ekipmanı daha fazla güç çeker.
Volt Pil’in bu kategoride yer alan 12V, 24V ve 48V LiFePO4 UPS aküleri 100Ah ile 600Ah arasında değişen kapasitelere sahiptir. Bu ürünler küçük masaüstü UPS cihazlarından çok, harici akü bağlantısı bulunan ve uzun yedekleme süresine ihtiyaç duyan sistemlere yöneliktir.
Elektrik Kesildiğinde Ne Kadar Süre Çalışır?
Yedekleme süresi yalnızca akünün amper-saat değerine bakılarak söylenemez. UPS’e bağlı cihazların tüketimi arttıkça çalışma süresi kısalır. Cihazların aynı anda çalışıp çalışmadığı ve UPS’in kendi enerji kaybı da sonucu etkiler.
Kapasite belirlenirken UPS’in üzerindeki VA değerinden çok, bağlı cihazların watt cinsinden gerçek tüketimi dikkate alınır. Kaç saatlik enerji istendiği de baştan belirtilmelidir. Böylece gereğinden küçük veya gereksiz ölçüde büyük bir UPS yedek aküsü seçilmesinin önüne geçilebilir.
Mevcut UPS’e Lityum Akü Takılabilir mi?
Her UPS, LiFePO4 aküyle doğrudan çalışmaz. Cihazın voltajı, şarj yöntemi ve akü bağlantısı lityum sisteme elverişli olmalıdır.
Kurşun-asit aküler için tasarlanan bazı UPS modelleri, aküyü sürekli bekleme şarjında tutar. Bu yöntem LiFePO4 hücrelerin ihtiyaç duyduğu şarj profiliyle eşleşmeyebilir. Aynı şekilde UPS açılırken veya yüksek yük devreye girerken aküden kısa süreli yüksek akım çekilebilir. BMS bu akımı karşılayamazsa sistemi korumaya alır ve enerji çıkışını keser.
Bu yüzden yalnızca “eski akü 12V, yenisi de 12V” yaklaşımıyla değişim yapılmamalıdır. UPS modeli, eski akü grubu, şarj değerleri ve bağlı yük birlikte incelenmelidir.
Hangi UPS Sistemleri İçin Tercih Edilebilir?
Yüksek kapasiteli LiFePO4 aküler, elektrik kesintisinin yalnızca birkaç dakika sürmediği kullanım alanlarında öne çıkar. Jeneratör devreye girene kadar sistemi beslemek, cihazları güvenli biçimde kapatmak veya kritik ekipmanların daha uzun süre çalışmasını sağlamak için kullanılabilir.
Başlıca kullanım alanları arasında sunucu ve ağ cihazları, telekomünikasyon ekipmanları, güvenlik kameraları, alarm sistemleri, otomasyon panoları, acil aydınlatma ve üretim kontrol üniteleri bulunur.
Güneş paneli üzerinden düzenli enerji depolayan sistemlerin çalışma biçimi farklıdır. Bu tür kurulumlar için güneş enerjisi ve solar lityum aküleri incelenebilir. UPS aküsü ise öncelikle elektrik kesildiğinde devreye giren yedek güç sistemi için seçilir.
12V, 24V veya 48V UPS Aküsü Nasıl Seçilir?
Akü voltajı UPS’in DC sistemiyle aynı olmalıdır. Bazı cihazlar tek bir 12V aküyle çalışırken bazıları iki veya dört aküyü seri bağlayarak 24V ya da 48V elde eder.
Birden fazla akünün kullanıldığı sistemlerde bağlantı düzeni değiştirilmeden önce teknik uyum doğrulanmalıdır. Seri bağlantı yapılacak akülerin aynı modelde, kapasitede ve doluluk seviyesinde olması gerekir. Kullanılan BMS de seri bağlantıyı desteklemelidir.
Daha yüksek Ah değeri çalışma süresini artırabilir fakat şarjı da uzatabilir. UPS’in şarj akımı büyük bir aküyü makul sürede doldurabilecek seviyede değilse sistem bir sonraki kesintiye tam kapasiteyle hazır olmayabilir.
LiFePO4 UPS Aküsü Ne Sağlar?
Su ekleme ve asit seviyesi kontrolü gerektirmez. Düşük kendiliğinden deşarj özelliği, uzun süre beklemede kalan yedek güç sistemlerinde şarjın korunmasına yardımcı olur.
BMS; hücre voltajlarını, sıcaklığı ve akımı izler. Aşırı şarj, aşırı deşarj veya yüksek akım algılandığında koruma devreye girebilir. Ancak BMS, uyumsuz bir UPS’i uyumlu hale getirmez. Akünün özellikleri ile UPS’in şarj ve çalışma değerleri baştan eşleşmelidir.
İlk alım bedeli kurşun-asit seçeneklerden yüksek olabilir. Buna karşılık uzun kullanım süresi, düşük bakım ihtiyacı ve daha az akü değişimi toplam maliyeti etkileyebilir.
UPS Aküsü Zayıfladığında Ne Olur?
Elektrik kesildiğinde sürenin belirgin biçimde azalması, UPS’in yük altında kapanması veya sık akü uyarısı vermesi kapasite kaybına işaret edebilir. Şarjın normalden uzun sürmesi de akünün ya da UPS şarj devresinin incelenmesini gerektirir.
Aküde şişme, çatlak, yanık kokusu veya aşırı ısınma fark edilirse sistem kapatılmalıdır. Sorunun kaynağını bulmak için akü yük altında test edilmeli, BMS kayıtları okunmalı ve UPS’in şarj çıkışı ölçülmelidir.
Volt Pil UPS Aküsünü Nasıl Belirliyor?
Volt Pil, lityum batarya çözümlerini İstanbul Üsküdar’daki üretim noktasında hazırlamaktadır. Ürün seçimi yapılmadan önce UPS’in etiketi, mevcut aküleri ve bağlantı düzeni incelenir. Bağlı cihazların tüketimi ile beklenen çalışma süresi de kapasite belirlenirken dikkate alınır.
Teknik değerlendirme için UPS’in marka-model bilgisi, eski akülerin fotoğrafı, bağlantı şekli ve akü bölmesinin ölçüleri paylaşılabilir. Standart ürün yeterli değilse kapasite, BMS ve bağlantı yapısı sistemin ihtiyacına göre hazırlanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
UPS lityum aküsü kaç saat çalışır?
Süre, akü kapasitesine ve bağlı cihazların tüketimine göre değişir. Sağlıklı tahmin için cihazların watt değerleri ve aynı anda çalışacak ekipmanlar bilinmelidir.
Kurşun-asit UPS aküsü LiFePO4 ile değiştirilebilir mi?
UPS’in voltajı, şarj profili ve akım değerleri eşleşiyorsa değiştirilebilir. Nominal voltajın aynı olması tek başına yeterli değildir.
Daha yüksek amperli UPS aküsü kullanılabilir mi?
UPS’in elektriksel yapısı ve akü bölmesi elveriyorsa kapasite artırılabilir. Şarj süresinin uzayabileceği de hesaba katılmalıdır.
UPS aküleri seri bağlanabilir mi?
Yalnızca seri bağlantıyı destekleyen aynı model ve kapasitedeki aküler kullanılmalıdır. Toplam voltaj UPS’in DC çalışma değerini aşmamalıdır.
UPS geçiş süresi aküye göre değişir mi?
Hayır. Geçiş süresi UPS’in tasarımına bağlıdır. Akü, elektrik kesildikten sonra sistemin ne kadar süre çalışacağını etkiler.
UPS yük bağlandığında neden kapanır?
Akü kapasite kaybetmiş, BMS akım sınırı aşılmış veya bağlantılarda sorun oluşmuş olabilir. UPS arızası ve aşırı yük de aynı belirtiyi verebilir.